Welke soorten veiligheidspictogrammen zijn er?
Veiligheidspictogrammen ziet u overal terug: in bedrijfsgebouwen, op bouwplaatsen, in magazijnen, zorginstellingen en industriële omgevingen. Ze waarschuwen voor gevaren, geven aan welke handelingen verplicht zijn of wijzen de weg naar nooduitgangen en brandbestrijdingsmiddelen. Dankzij de herkenbare kleuren en symbolen begrijpen mensen de boodschap direct, ongeacht de taal die zij spreken.
In België zijn veiligheidspictogrammen verplicht wanneer risico’s niet voldoende kunnen worden beperkt met technische of organisatorische maatregelen. De regels hiervoor zijn opgenomen in de Codex over het Welzijn op het Werk. In de praktijk worden vrijwel altijd de internationaal erkende pictogrammen volgens ISO 7010 toegepast.
Wat zijn veiligheidspictogrammen?
Veiligheidspictogrammen zijn gestandaardiseerde symbolen die werknemers, bezoekers en hulpdiensten snel informeren over risico’s, verboden, verplichtingen of vluchtroutes. Ze dragen bij aan een veilige werkomgeving door belangrijke veiligheidsinformatie in één oogopslag duidelijk te maken.
Een goed geplaatste veiligheidssignalering helpt ongevallen te voorkomen, ondersteunt een snelle evacuatie en maakt duidelijk welke veiligheidsmaatregelen op een bepaalde locatie gelden.
De 5 soorten veiligheidspictogrammen
1. Verbodspictogrammen
Vorm: Ronde cirkel met rode rand en diagonale rode streep
Betekenis: Geeft aan welke handelingen verboden zijn.
Voorbeelden:
- Verboden te roken
- Open vuur verboden
- Verboden toegang voor onbevoegden
- Verboden te parkeren
- Niet aanraken
Deze pictogrammen worden gebruikt om gevaarlijke situaties te voorkomen door ongewenst gedrag direct duidelijk te maken.
2. Gebodspictogrammen
Vorm: Blauwe cirkel met wit pictogram
Betekenis: Geeft aan welke handeling verplicht is.
Voorbeelden:
- Veiligheidshelm verplicht
- Veiligheidsbril verplicht
- Gehoorbescherming verplicht
- Veiligheidsschoenen verplicht
- Adembescherming verplicht
Gebodspictogrammen zorgen ervoor dat medewerkers de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) gebruiken en veilig kunnen werken.
3. Waarschuwingspictogrammen
Vorm: Gele driehoek met zwart pictogram
Betekenis: Waarschuwt voor een mogelijk gevaar.
Voorbeelden:
- Gevaar voor elektrische spanning
- Explosiegevaar
- Glad oppervlak
- Giftige stoffen
- Heftruckverkeer
Deze pictogrammen maken mensen attent op risico’s zodat zij extra voorzichtig kunnen handelen.
4. Reddingspictogrammen
Vorm: Groene rechthoek of vierkant met wit pictogram
Betekenis: Geeft de locatie aan van noodvoorzieningen of veilige vluchtroutes.
Voorbeelden:
- Nooduitgang
- Vluchtroute
- EHBO-post
- AED
- Verzamelplaats
Reddingspictogrammen zijn van groot belang tijdens calamiteiten. Ze begeleiden aanwezigen snel en veilig naar een veilige locatie of belangrijke hulpvoorzieningen.
5. Brandveiligheidspictogrammen
Vorm: Rode rechthoek of vierkant met wit pictogram
Betekenis: Geeft aan waar brandbestrijdingsmiddelen of brandveiligheidsvoorzieningen zich bevinden.
Voorbeelden:
- Brandblusser
- Brandslanghaspel
- Handbrandmelder
- Brandmeldpunt
- Blusdeken
Door deze pictogrammen kunnen brandbestrijdingsmiddelen tijdens een noodsituatie direct worden gevonden.
Wanneer zijn veiligheidspictogrammen verplicht?
Werkgevers zijn verplicht veiligheidspictogrammen aan te brengen wanneer risico’s niet voldoende kunnen worden beperkt door technische maatregelen of organisatorische afspraken. De veiligheidssignalering maakt onderdeel uit van het algemene preventiebeleid binnen een organisatie.
Veiligheidspictogrammen zijn onder andere verplicht bij:
- Nooduitgangen en vluchtroutes
- Brandblusmiddelen
- Gevaarlijke stoffen
- Elektrische installaties
- Machines met specifieke risico’s
- Verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen
Door de juiste veiligheidssignalering toe te passen wordt de kans op ongevallen aanzienlijk verkleind.
Waar moeten veiligheidspictogrammen aan voldoen?
Om effectief te zijn moeten veiligheidspictogrammen niet alleen de juiste betekenis hebben, maar ook correct worden geplaatst.
Let daarbij op de volgende aandachtspunten:
- Goed zichtbaar vanuit de loop- of werkrichting.
- Voldoende groot voor de kijkafstand.
- Niet afgedekt door machines, opslag of inventaris.
- Duidelijk leesbaar en onbeschadigd.
- Consequent toegepast binnen het volledige gebouw.
- Regelmatig gecontroleerd en indien nodig vervangen.
Verouderde of beschadigde pictogrammen kunnen tijdens een noodsituatie voor verwarring zorgen en doen afbreuk aan de veiligheid.
Waarom zijn veiligheidspictogrammen belangrijk?
Veiligheidspictogrammen vormen een belangrijk onderdeel van een veilige werkomgeving.
Zij zorgen voor:
- Direct herkenbare veiligheidsinformatie zonder taalbarrière.
- Snelle waarschuwing voor gevaren.
- Duidelijke instructies over verplicht gedrag.
- Snelle herkenning van nooduitgangen, EHBO-posten en brandblusmiddelen.
- Ondersteuning van het preventiebeleid en de risicoanalyse binnen de organisatie.
- Meer veiligheid voor werknemers, bezoekers en hulpdiensten.
Door gebruik te maken van uniforme pictogrammen ontstaat een overzichtelijke en veilige werkomgeving waarin iedereen direct weet hoe hij moet handelen.
Samengevat
Veiligheidspictogrammen helpen om risico’s zichtbaar te maken en zorgen ervoor dat werknemers en bezoekers snel de juiste beslissingen kunnen nemen. In België maken zij onderdeel uit van de regelgeving rond veiligheids- en gezondheidssignalering en worden in de praktijk vrijwel altijd de internationaal erkende ISO 7010-pictogrammen toegepast.
Door veiligheidspictogrammen correct te plaatsen, regelmatig te controleren en waar nodig te vervangen, voldoet uw organisatie niet alleen beter aan de Belgische regelgeving, maar verhoogt u ook de veiligheid binnen uw gebouw.
Wilt u weten of de veiligheidssignalering binnen uw bedrijf nog voldoet aan de actuele voorschriften? Brandpreventie Techniek adviseert, levert en controleert veiligheidspictogrammen voor bedrijven, industrie, zorginstellingen en openbare gebouwen in heel België.