Wat zijn GHS-symbolen?

GHS-symbolen komen voor op etiketten van chemische producten, reinigingsmiddelen en gevaarlijke stoffen. Ze waarschuwen gebruikers in één oogopslag voor de risico’s van een product en geven aan welke voorzorgsmaatregelen nodig zijn om veilig te kunnen werken.

Binnen bedrijven waar met chemische stoffen wordt gewerkt, vormen GHS-symbolen een belangrijk onderdeel van de veiligheidscommunicatie. Ze helpen ongevallen te voorkomen en zorgen ervoor dat werknemers gevaarlijke producten correct gebruiken, opslaan en verwerken.

In België zijn leveranciers verplicht gevaarlijke stoffen te etiketteren volgens de Europese CLP-verordening (Classification, Labelling and Packaging), die gebaseerd is op het wereldwijd gebruikte Globally Harmonized System (GHS).

Wat betekent GHS?

GHS staat voor Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals. Het is een wereldwijd systeem dat door de Verenigde Naties is ontwikkeld om chemische stoffen op een uniforme manier te classificeren en te etiketteren.

Binnen de Europese Unie wordt dit systeem toegepast via de CLP-verordening. Hierdoor gebruiken bedrijven in België dezelfde gevaarsymbolen als in de rest van Europa.

Het gebruik van GHS-symbolen zorgt ervoor dat:

• Gevaren sneller worden herkend.
• Veiligheidsinformatie overal dezelfde betekenis heeft.
• Werknemers veiliger kunnen werken.
• Opslag, transport en gebruik van gevaarlijke stoffen veiliger verlopen.
• Misverstanden door taalverschillen worden voorkomen.

Waar vindt u GHS-symbolen?

GHS-symbolen komen op verschillende plaatsen voor, waaronder:

• Etiketten van chemische producten.
• Reinigingsmiddelen.
• Verf, lakken en oplosmiddelen.
• Veiligheidsinformatiebladen (SDS).
• Verpakkingen van gevaarlijke stoffen.
• Opslaglocaties voor chemische producten.
• Producten die worden gebruikt binnen industrie, laboratoria en technische installaties.

Iedere werknemer die met gevaarlijke stoffen werkt, moet deze symbolen kunnen herkennen en begrijpen.

De 9 GHS-symbolen uitgelegd

1. Explosief (GHS01)

Dit symbool geeft aan dat een stof of mengsel explosief is en kan ontploffen door warmte, vuur, schokken of wrijving.

Voorbeelden:

• Explosieven
• Vuurwerk
• Sommige reactieve chemicaliën

2. Ontvlambaar (GHS02)

Dit symbool waarschuwt voor stoffen die gemakkelijk kunnen ontbranden.

Voorbeelden:

• Benzine
• Aceton
• Ethanol
• Brandbare gassen

3. Oxiderend (GHS03)

Oxiderende stoffen zijn zelf niet brandbaar, maar kunnen een brand versterken doordat zij extra zuurstof afgeven.

Voorbeelden:

• Waterstofperoxide met hoge concentratie
• Nitraten
• Andere oxiderende chemicaliën

4. Gas onder druk (GHS04)

Dit symbool wordt gebruikt voor gassen die onder druk zijn opgeslagen. Bij beschadiging of verhitting kunnen deze cilinders gevaar opleveren.

Voorbeelden:

• Zuurstofcilinders
• CO₂-flessen
• Propaan
• Stikstof

5. Corrosief / Bijtend (GHS05)

Geeft aan dat een stof ernstige schade kan veroorzaken aan huid, ogen of metalen.

Voorbeelden:

• Sterke zuren
• Sterke basen
• Ontstoppingsmiddelen

6. Giftig (GHS06)

Dit pictogram waarschuwt voor zeer giftige stoffen die al in kleine hoeveelheden ernstige gezondheidsproblemen of zelfs overlijden kunnen veroorzaken.

Blootstelling kan plaatsvinden via:

• Inademing
• Inslikken
• Huidcontact

7. Schadelijk / Irriterend (GHS07)

Dit symbool geeft aan dat een stof schadelijke effecten kan veroorzaken, zoals huid- of oogirritatie, allergische reacties of lichte vergiftiging.

Veel voorkomende toepassingen zijn:

• Schoonmaakmiddelen
• Verfproducten
• Ontvetters
• Lijmen

8. Ernstig gezondheidsgevaar (GHS08)

Dit pictogram waarschuwt voor langdurige of ernstige gezondheidsrisico’s.

Denk hierbij aan stoffen die:

• Kankerverwekkend kunnen zijn.
• DNA kunnen beschadigen.
• De vruchtbaarheid kunnen beïnvloeden.
• Schade aan organen kunnen veroorzaken.
• Schadelijk kunnen zijn bij langdurige blootstelling.

9. Milieugevaarlijk (GHS09)

Dit symbool geeft aan dat een stof schadelijk is voor het aquatisch milieu.

Voorkom daarom dat deze producten in het riool, oppervlaktewater of de bodem terechtkomen.

Waarom zijn GHS-symbolen belangrijk?

GHS-symbolen maken gevaren direct zichtbaar en helpen werknemers veilig met chemische stoffen om te gaan.

Ze dragen bij aan:

• Minder arbeidsongevallen.
• Veilige opslag van gevaarlijke stoffen.
• Correct gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
• Veilige interne en externe transporten.
• Betere naleving van de Belgische en Europese regelgeving.

Door medewerkers regelmatig te informeren over de betekenis van de symbolen wordt de veiligheid binnen de organisatie verder vergroot.

Verplichtingen voor werkgevers

Werkgevers die met gevaarlijke stoffen werken, hebben de verantwoordelijkheid om werknemers goed te informeren over de risico’s van deze producten.

Dat betekent onder andere dat:

• Chemische producten correct zijn geëtiketteerd.
• Veiligheidsinformatiebladen (SDS) beschikbaar zijn.
• Werknemers instructies en opleiding ontvangen.
• De risico’s van gevaarlijke stoffen worden opgenomen in de risicoanalyse.
• Passende persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar zijn.

Een goede kennis van GHS-symbolen vormt daarbij een belangrijk onderdeel van veilig werken.

Samengevat

GHS-symbolen zijn internationaal erkende gevaarsymbolen die duidelijk maken welke risico’s verbonden zijn aan chemische stoffen en gevaarlijke producten. Binnen België worden deze symbolen toegepast volgens de Europese CLP-verordening, waardoor overal dezelfde herkenbare waarschuwingen worden gebruikt.

Door werknemers goed te informeren over de betekenis van de verschillende GHS-symbolen, de etikettering correct toe te passen en gevaarlijke stoffen veilig op te slaan en te gebruiken, wordt het risico op ongevallen aanzienlijk verkleind.

Wilt u advies over de veilige omgang met gevaarlijke stoffen of ondersteuning bij de veiligheidsvoorzieningen binnen uw organisatie? Brandpreventie Techniek helpt bedrijven in heel België met advies, inspecties, opleidingen en passende veiligheidsoplossingen.